Irena Parezanović: Beskonačno batrganje licemerja

By May 15, 2019Bilten

Predstava teatarskog instituta Ekaterinburg reditelja Aleksandra Aleksandroviča Blinova nastala je po tekstu belgijskog avangardnog dramskog pisca Mišela de Gelderoda, jednočinki “Eskurijal” iz 1927. godine. Prostor dramske fikcije smešten je na mračni dvor kraljevstva koje propada zajedno sa smrću Kraljice. Od dosade umorni Kralj i Dvorska luda menjaju svoje uloge na tronu kao jedinoj scenskoj rekviziti dok se iza njih, na ekranu, odvija histerija na samrtnoj kraljičinoj postelji. I pre nego što Luda zauzme kraljevo mesto, čini se kao da su on i kralj jedna te ista osoba i to se naslućuje kostimskim znakom – Luda, sa dugačkim repom i rogovima predstavlja satanu per se, dok je Kraljeva krakata kruna oblika karakterističnog upravo za dvorske lude. Čitavo kraljevstvo zahvatila je trulež smrti, te zloslutni, jezivi i potmuli zvukovi (lavež pasa, noćne ptice itd.) ne prestaju sve do samog kraja. Iako ih postepeno prekida ženski vrisak, niko od prisutnih ne reaguje na tu buku kao neku vrstu upozorenja. Naprotiv, junaci kao da jedva čekaju kraj ili smrt samu. Tokom dugog kraljevog monološkog lamentiranja, na platnu se smenjuju prizori grafika Franciska Goje što doprinosi stvaranju sablasne i gotske atmosfere.

Konačno, pojavljuje se Kraljica koja kao da izlazi sa platna, u belom, umazana krvlju kao kakva utvara. Kralj otkriva da ga je prevarila sa njegovim najpouzdanijim slugom, Dvorskom ludom, i ubija je na mestu. Pre nego što padne mrtva, na ekranu je prikazano ono što se iza scene zaista dešava, borba Kraljice i Lude koja liči na pokušaj silovanja. Njen krik je uzdah olakšanja a njeno ludilo ilustruje farsičnost čitave priče koju razrešava reditelj Blinov u ulozi Dželata. On, kao jedini dvorjanin lišen i najmanje emocije, ubija ludu i beskrupulozno zauzima tron moći gde će i ostati.

Ovaj komad i njegovo uprizorenje jasno svedoči o nemilosrdnim tiranskim vlastima i njihovim beskonačnim batrganjem, o prevari i licemerju na sveopštem, univerzalnom planu koji nas se uvek tiče.